Lo passat divendres 15 de març faguèrem l’ochena session del club, aqueste còp dedicada a un vertadièr cap d’òbra de la literatura occitana, La bèstia dau Vacarés, de Josèp d’Arbaud. Es un libre escrit en 1926 mas a pas perdut vigor e los lectors actuals pòdon lo legir amb la mateissa passion que se foguèsse un libre actual. Es çò que passa amb los classics, an un alen intemporal.
Comencèrem la session en legissent un brèu resumit de l’argument:
La Bèstia dau Vacarés es un raconte fantastic situat dins la Camarga dau sègle XV. En el, un pastre encontra un èsser estranh, a mièg còrs de bèstia, a mièg còrs d’òme. Aquel mitan-dieu— lo darrièr— li conta sa vida, condemnat a finir dins la soletat dels paluns dau Vacarés, e prèga per sa pietat. Pauc a pauc, malgrat son refús inicial, nais dins lo còr dau pastre la compassion, e après l’amistat per “la bèstia”, amb un desesper esperat quand compren que tornarà pas mai la veire.
Dempuèi legiguèrem una nòta biografica de l’autor:
Josèp d’Arbaud nasquèt a Mariargas en 1872 dins una familha de l’aristocracia terrèna que sosten l’accion dau Felibritge. Sa maire, Maria d’Arbaud, foguèt felibre, autora del recuèlh Las amoras del ribàs, de 1963. Lo sieu grand (Valèri Martin) collaborèt amb l’Armanac Provençau des d’inicis del felibritge. Foguèt, doncas, el tanben, un grand compromés amb la lenga e la cultura que renaissiá en aquel moment. Après d’abandonar sos estudis de drech, viurà per qualques annadas en Camarga ont exercirà lo mestièr de gardian, aital coma aviá fach qualque temps abans son cosin Folco de Baroncelli, «lo Marqués». Puèi, cromparà una manada, mas sa santat l’obliga a daissar aquel mestièr. Aquesta estada a la Carmarga, dura e independenta, cambièt definitivament lo sieu pensament, segond lo mateis Arbaud (document Pan p. 3). Après un sejorn dins los Aups, tornarà a Ais e se consagrèt a las Letras e al jornalisme fins a sa mòrt. Majoral dau Felibritge en 1918, sas òbras en pròsa (La Sóuvagino, La Caraco, La Bèstio dóu Vacarés, etc.) e sa poesia fan d’el un dels escrivans provençals màgers dau sègle XX.
E tanben legiguèrem un fragment de son poèma Autonada e la revirada al catalan facha per Jaume Figueras, per dempuèi passar a parlar sobre La bèstia dau Vacarés. Totes los que l’aviam legida foguèrem d’acòrdi qu’es un libre estrambordant, que se legís amb passion. Faguèrem de comparasons entre aquesta lectura e d’autres òbras literàrias amb de faunes. Tanben apareguèt la question sobre lo sèxe del Faune e coma podriá aver estat l’òbra se aguèsse estat una faunessa enlòc d’un faune mascle. Aquesta foguèt una question que degun saupèt coma respondre, benlèu èra una question pel mateis d’Arbaud…
Parlèrem de la tradicion literària del manuscrit perdut e de coma aqueste recors literari fa ganhar fòrça a l’istòria, ja que permet un narrator en primièra persona. Çò fa que lo lector trapi melhor l’evolucion de los sentiments de lo Grelat envèrs la bèstia, coma passa d’aver paur a aver compassion per dempuèi passar a una sòrta d’enamorament, a una passion e una obsession per ela. Lo cambiament dels sentiments foguèrem d’acòrdi totes que se produsís al moment del Sabat. A partir d’aquel moment, lo Grelat rèsta completament obsedit per la bèstia. En Jaume Figueras nos racontèt que l’episòdi del sabat a un referent clar a Lo libre de la selva, de Rudyard Kipling, ont i a un sabat d’elefants.
Tanben parlèrem de l’importància de la natura de la Camarga en lo libre e la defensa de las tradicions. Lo libre foguèt publicat en 1926 e foguèt escrich qualques annadas abans, mas lo temps que situa los faches es al sègle XV (mercés al manuscrit rebut). Aquò nos faguèt pensar que benlèu los païsatges e las tradicions de las doas epòcas èran las mateissas, e que lo libre defensa aquesta immutabilitat.
Tanben parlèrem de la mòrt dels dieus, de la fin d’aquestas tradicions que pareissián etèrnas, indestructiblas. E del possible parallelisme amb la cultura occitana.
E tanben aguèt l’oportunitat per far l’abituala lectura feminista del nòstre club. Parlèrem de la manca de femnas de l’òbra e que las solas femnas que sortisson es la femna endemoniada que permet a lo Grelat de conéisser l’esconjurarèla que pronóncia quand trapa la bèstia per primièr còp, e la femna de la mateissa espècie que la bèstia, la darrièra que existiá, e que li faguèt pèrdre lo desiri quand la bèstia la vegèt qu’èra ja passida e sense dents. Aquò nos faguèt pensar que benlèu lo libre parlava de qualques causas de mai de las que realament ditz.
E tanben profechèrem per pausar qualque question a Jaume Figueras, responsable de la revirada al catalan de l’òbra e de la regularizacion de la grafia de la version qu’aviam legit. Nos racontèt qu’aviá causit aqueste libre per revirar perque lo considerava un de sos «primièrs amors literaris occitans», perque èra lo segond libre occitan qu’aviá legit. Òsca, Jaume! E òsca per la revirada!
Per la session venenta del Club de Lectura legirem Disparicions, de Joan-Claudi Sèrras. La session serà divendres 10 de mai. Bona lectura e a lèu!
Esther Lucea i Dolors Català