Lo passat divendres 10 de mai faguèrem la novena session del Club de Lectura, aqueste còp dedicada a un escrivan contemporanèu, Joan-Claudi Sèrras. Legiguèrem son libre Disparicions, publicat en 2021, mas que conten fòrça contes escriches fòrça temps abans (i a qualques contes de las annadas 80). Tal coma se pòt legir dins lo volum, Disparicions «es un recuèlh de 15 tèxtes sus lo tema de la disparicion, somiada o reala, possibla o inevitabla, inapercebuda o d’empachar a tota fòrça, dins un univèrs al limit entre la vida vidanta e lo subrenatural, ont tot, a cada segonda, pòt caplevar e desaparéisser per l’efièch d’una volontat clara o escura, mas tanben sens cap de rason».
Comencèrem la session en legissent una brèu nòta biografica de l’autor:
Joan-Claudi Sèrras nasquèt en 1944 dins lo Tarn. Sa lenga mairala foguèt l’occitan fins qu’anèt a l’escòla, moment que sos parents arrestèron de parlar occitan amb el per l’empachar pas d’aprene lo francés. En aqueles moments èra mespresós de la cultura e sustot de la literatura d’òc. Mas al mateis colegi i aviá Robèrt Martí, qui li balhèt La Quimèra de Joan Bodon. Aquò l’estrambordèt, li faguèt far «clic».
Es un escrivan e lexicograf. Professor de letras classicas e d’occitan, romancièr, foguèt responsable de las edicions a IEO-Ideco de 1987 a 1995.
Òbras lexicograficas: Lexic Elementari (IEO, 1996), Tot en òc (IEO, 2002), Tot en un (2019)
Romans: Masquetas e Mariòtas (1985), Enlòc (1989), Disparicions (2021), Bóstias (2023)
Poesia: Formigas capudas (1989)
Reflexions filosoficas e umoristicas (signadas amb lo pseudonim Rascal): Las Pensadas (1990), Texticuls (tèxtes mai que cortets, per exemple sonets monovocalics) (1992), Gratacuol (1999), Rasdiccalcionari (mots-valisas) (2003)
Dempuèi legiguèrem un poèma de son libre Formigas capudas e la revirada al catalan propausada per Dolors Català:
La votz vonvona al fustam
E rona jos mos pès,
La votz giscla contra las parets
En tacas rojas;
Dins l’escalièr,
A passes pesucs,
La votz davala;
Es totjorn aquí
Que brama dins mon cap
E mai me barrèssi los ausidors,
La votz.
Dins tres jorns se serà calada,
O serai enfin sordàs
Coma totes los autres.
La veu mormola dins el fustam
i gemega sota els meus peus,
La veu esquitxa les parets
amb taques vermelles;
La veu baixa
l’escala
amb passos feixucs;
La veu
sempre és aquí
bramant dins del meu cap
encara que em tapi les orelles,
D’aquí a tres dies, haurà callat
o seré per fi sord,
com tots els altres.
Parlèrem aprèp sul tema de la disparicion en literatura. Es un tèma recurrent e de nombroses autors, coma Murakami, Coetzee, Paul Auster, que moriguèt fa pauc, Saramago, Michel Houellebecq e Georges Pérec entre d’autres, an explorat aqueste motiu que permet de tractar d’aspèctes plan personals aital coma de criticas socialas e culturalas. Pòt concernir de personas, d’objèctes, d’identitats, de culturas o quitament de realitats entièras. Es sovent refús de las constrenchas socialas e/o retirament de tota vida sociala. Se pòt tanben comprene coma un bais d’aprochar la mòrt, coma una responsa a la pulsion de mòrt qu’abita lo personatge. La paradòxa de la disparicion pòt èsser ligada a una atraccion per la mòrt, mas li equival pas.
Vessèrem doncas coma la tracha Sèrras, per çò legissèm a l’epigraf del libre que nos balha de pistas. Aquela frasa suggerís que l’existéncia es accidentala e non necessària, afirma que tot çò que pòt subrevenir es possible e que los limits de çò qu’es real son mai importants que çò que nos cres.
Comencèrem aprèp l’analisi de l’òbra. Los assistents diguèrem que qualque contes èran pas totjorn aisits de legir pr’amor que semblan contenir mantuna jaça de senses, convidant lo legidor a una reflexion prigonda. Cada lectura revèla de novèls detalhs e nuanças, ofrissent una experiéncia literària totjorn instructiva. Joan- Claudi Sèrras es un escrivan culte, fa sovent referéncia a de mites, a d’autors dels romans classics de la literatura, a de pintors e de musicians. Çò que foguèt un pauc susprenent foguèt que dos dels assistents a la session diguèron qu’un dels contes («Condemnada») los faguèt remembrar un episòdi de la sèria de television «The Twilight Zone» (de las annadas seissanta mas foguèt televisada a la Catalonha a las annadas ochanta amb lo nom «La Dimensió Desconeguda»). Evidentament, parlavan del mateis episòdi. La protagonista d’aqueste conte foguèt comparada amb Alba, lo personatge de Mecanoscrit del segon origen de Manuel de Pedrolo. Tanben parlèrem dels jocs de colors de divèrses contes, sustot parlèrem del contrast entre blanc e roge a Maridatge blanc.
Parlèrem fòrça del conte «Las tres sòrres», una istòria plan estrambordant e de la reaccion del curat quand recep la confession de Marià. Tanben assagèrem de trapar los poètas qu’apareisson al conte «Que l’espectacle contunhe», parlèrem del conte «La pòrta» e del significat del mot «Peleta», e tanben de la critica sociala present al conte «La corsa», e de las femnas d’aiga dels dos darrièrs contes.
Tanben parlèrem un pauc de la figura de Joan-Claudi Sèrras dins lo panorama actual de la literatura occitana e l’importància de la siá òbra. Mas se volètz ne saber mai d’aquesta question vos caldrà agachar lo video qu’enregistrarem amb lo professor Jaume Figueras e que lèu traparetz al canal de Youtube del CAOC.
Mas abans d’acabar voldriam mercejar calorosament totes los membres del club per lor participacion activa e lors contribucions preciosas que an permés d’explorar una varietat de tèmas tras que interessants.
La session venenta del Club de Lectura serà lo divendres 19 de julhet. Legirem Letras, de Danièla Julien.
Esther Lucea i Dolors Català